ekyennyanja. names of f., emmale, ejjamba, aka lende, ekisinja, embegedde, embovu, omukene, omunyala, nnandere, endulumba, engagala, engege, enningu, enkakaalukanyi, enkejje, enkokoto, enkuyu, enkyulukyulu, ensoga, ensonzi, ensuma, ssemutundu. f. net, ekiragala. f. trap, ekigu, omugomo. f. hook, eddobo. f. line, omugonjo.
ebyoya; (on tongue) omutetere, engeru.
v., okuvuba, okusumbya; (with hook), okuloba.
a busungu; be f., okuswa kira, okwekalaga, okusunguwala ennyo.
olwatika, omwagaanya, en keka.
ccocce.
change constantly.
ekikonde.
okufunyaafunya, okuzinga.
n., ensimbu; be ill with fits, okugwa ensimbu.
okuwummula.
v., okutuuka, okugendegetana; f. into, okuluma.
ekyoto.
sleep by, okwebaka ebivumira.
ebintueby'omunnyumba.
be, okugwana.
akasalosalo; (wrinkle) omutaafu, olulanga.
taano.
era, ate.
okunyweza, okusiba; f. in handle, okuwanga; f. eyes on, okwekaliriza amaaso.
kiserebetu.
adj., nywevu, a lubeerera, a nkalakkalira.
obusungu, obukaali.
more emphatically fuukanafuukana v.i. (redup.) become unrecognizable; become completely changed/ transformed; become disfigured, fuukanya (-fuukanyizza) v.tr. caus. alter/change completely; change beyond recognition. cf. kyefuula, omufuusa, munnanfuusi, enfuukafuuka, -nnanfuusi.
v., okusaala.
v., okusaanuusa.
boofu; go f., okufootooka, okubootaboota, okuleenya, okunyootoka.
n., amalunya, emirerembe, endoo looto; make a f., okugaŋŋamuka, okukakyana, okutayira.
agitate; upset, trouble.
n., ennakuezigenda okujja; in the f., edda.
okuswanyuula.
eccupa, omudumu.
emulongooti.
empuuzo.
n., olulimi lw'omuliro.
pile together; crowd together; heap carelessly.
v., okwaka.
use rel. form of for eg.
ebbali.
jjowo.
be blown, etc.
v., okubuubuuka, okwaka ennyo.
etc.; spray (e.g., insects), kufuuyira mbuzi mulere, to waste one's time/breath, lit. blow a pipe for a goat, kufuuyira malenge, to drink a lot without having one's thirst assuaged, kufuuyira mmindi, to smoke an empty pipe while reciting incantations for the purpose of putting a hex on someone; to wish someone bad luck.
in a, lukwayo.
v., okumasamasa, okwakaya kana, okunyereketa; (lightning) okumyansa.
eccupa.
tereevu, agaagavu, beebeetavu, a kibuutabuuta, a lutentezi; be f.,
cigarettes, etc.); blow, blow out. oku- fuuweeta oluyimba, to whistle a tune, okufuuweeta olulimi, to speak a language fluently, kufuuweeta bbidde, to drink alcohol. okufuuweeta erapewo, to show off, be snobbish/supercilious/high-hat. ennambo ezibadde zifuuweeta mu Kampala, the rumors which were spreading around Kampala. Omuntu oyo afuuweeta nnyo ebigambo. This person gossips a lot. cf. fuuwa.
refuse, okuguguba.
be bereaved of; lose; miss, miss out on. oku- fiirwa obulamu, to lose one's life. Leka kufiirwa mukisa guno. Don't miss this opportunity. Abaana bangi bafiirwako bannyaabwe nga bakyali mabujje. Many people lose their mothers while they are still small children.
carry away (of a storm or hurricane).
okupanka, okuwaana, okunyumiikiriza, okubinaabina, okujaaka, okwegonza, okuwenda, okwekugga; f. oneself, okwetenda;
omupansi.
cause to suffer loss; de-
obupansi.
akawuna.
n., omukka, ensa, e ddekeereke.
make die; lose. Omukazi ono yakafiisa abaana basatu. This woman has already lost three children.
v., okusomereza.
n., e bbala, obulema, akamogo.
take place. Ebyafa mu nju endala saabimanya. I did not find out what happened in the other house. Agafaayo? What's new? What is happening at your place? What's happening over there? The reply is usually Ekyali. cf. ekyafaayo.
obugoogwa.
faayo v.i. care, be concerned/interested; pay attention. Mukasa afa nnyo ku banne. Mukasa cares a great deal/pays attention to his companions. Omwana oyo talina amufaako. That child has no one who cares about him/ no one to take care of him. Nze sifaayo oba Byekwaso anajja oba tajje. I don't care whether B. comes or not.
okuibaaga.
enkukunyi; fowl fleas, obuloolo.
toil, exert oneself; bother, trouble oneself.