v., okusigika, okuwaga, okwegeka; s. oneself on, okwesigama, okwerimba, okwesimba ggiriza; (help) okuyamba, okuzibira, okukwatirira; (endure) okugumiikiriza, okusobola.
come into manhood, become a man.
be strained, etc.
toss (of a body of water); sway gently, cf. essingisira.
be put/ placed, etc.
a musenyu.
as a dog), okukunkumula omusulo, okwessammula, okwemansula. s. head, okulanga ensingo.
n., obulumi, obubalagaze.
adj., esigwa.
okulowooza, okugamba; I suppose, mpozzi.
bring to manhood. cf. -sajja, sajjawala.
to.bare the teeth.
lamu, gezi
ekikankano, ensisi.
adj., yonjo; (clever) gezi.
v.i., okuyimirira. s. up, okugolokoka, okuyimuka. s. fast, okunywera, okugumiikiriza. s. on head, okwefuula, okwesimba nnakakongo, okusimba omutwe, okwevuunika. s. on tiptoe, okukangalala.
okuzibiikiriza; (facts, etc.) okukweka, okukisa.
show off; get a reputation; come into one's own; move up the social ladder; achieve power; be or become expansive/free/unin- hibited.
kambwe.
be, okugulungujja.
v., okuluma, okubalagala, okusonsomola.
okutana.
come into manhood, cf. -sajja, sajjakula.
magezi.
n., ekyereero.
okwejwalika, okwemosoggola.
v.tr. (put up with), okugumiikiriza, okusobola.
obukulu.
be shaken; start, wince.
fasten on (an item of barkcloth clothing); invest (an heir); wear (a garb, dress), v.i. dress, be dressed. Asumise bulungi. He is well dressed, cf. omusumisi.
ekigoogwa.
adj. (water), tono.
v.tr., okumenya; be smashed, okumenyeka, okucekukacekuka.
n., ebendera.
kulunnyo, singa onna.
shake up; divide into smaller pieces (of hot lumps of bananas), okusinsimula omuggo, to beat with a stick. Waaliwo olulala lwe nnasinsimula embogo essasi. There was another occasion when I shot a buffalo with a bullet.
amasanda, akaleebo.
ekikalizo.
v. (body), okusiiga, okusaaba, okuttaanya, okuwereba; (house) okumaala; be smeared, okujoo baana, okusaabaana.
adj., kulu, a bulijjo.
a nkalakkalira; be s., okumanyira ddala.
eat into; erode; consume, use up; engulf. cf. fenkenya.
e- (li/ma) position; place, compartment; stage, level; shelf; drawer, essa ery'obuntu, the human situation, the state of humanity, c/. -^ssa.
v. (weaken), okunafuwaza, okunafuya.
v., okwegamba; vide feign,
ekke, evvumbe, akaloosa; (of body) olusu, olwayo; vide edduge, akasiikiro.
emmunyeenye, nnabaliwo, kibonoomu.
adv., ddala; youwill surely die, okufa olifa.
enku); pain, ache a great deal. Amagumba gansennya. My bones pain me.
use as a point of departure. Note: This is a word for which a precise English equivalent is lacking. The following phrases illustrate the manner in which it may be used: okusinziira ku lipoota eyafuniddwa olunaku lw'eggulo, according to a report received yesterday. Okufa kwe kwasinziira ku butwa. His death was due to poisoning. Tulina ensonga ejinumu ddala kwe tusinziira ukukkiriza nga waiiwo... We have very firm reasons (from which we start) for believing that_ cf. -sinziivu, ekisinziiro
rare come untied (KB). Possibly a var. of sumattuka, q.v. play (a stringed instrument); fig. warn; inform. okwambala ebisuna, to wear sackcloth. Ebigambo bimusuna emimwa. He is dying to say something (said of a gossip).
gezi.
n., ensonyi.
v.i., okuwunya, okusooloola; v.tr., okuwunyiriza, okuwulira.
v., okwekaliriza amaaso, okutunula kimaka, okutunula oluusooso, okusamaalirira, okwetunuza.
anti,
etc. okwesennyera akaku akalimu obuwuka, to bring trouble on oneself, lit. to collect for oneself a piece of firewood which has biting red ants in it. cf. kasennyanku.
n., okukiina, ekikiino.
v., okukwasa ensonyi, okuswaza.
royal, kalindaluzzi.
adv., bukunyegere.
omuyima.
information) for/at, etc.
be, okukiina, okusaakaanya.
be, okulembeera.