v., okusumulula, okuta, okufuula ow'e ddembe; f. oneself, okwesiimattula.
wa boowo, ow'eddembe, omute,
eddembe, essakki, essimba.
obutaka.
v.i., okukwata.
adj., a Kifalansa; F. man, Omufalansa.
emirundi mingi.
adj., ggya; (milk) su, sununu; (meat, etc.) bisi.
okweraliikirira, okunakuwala, okutokooterera.
betentefu.
Olw'okutaano, Fulaayide.
mukwano, munywanyi.
naku.
a kisa, lungi.
omukwano; sham f., olukwano.
entilsa, ensisi; a f., kasajjaffuba.
okutiisa; be frightened, okutya.
a ntiissa.
amatanvuuwa.
v.i., okusaala; v.tr., okukala ŋŋanya.
to and, eruuyi n'eruuyi; okuddiŋŋana.
ekiteeteeyi.
ekikere, akalenga, enkonga.
n., omuzannyo.
v., okuzannya, okuleriika, okusandaala.
a mizannyo.
ku, okuva, eri.
n., amaaso, obuleega, mberi; vide obulumba, ejjaaye. go in f., okukulembera, okugenda mumaaso. in f. of, mumaaso ga . . . wa mberi. in f., kumanjo.
omuzira.
a muzira.
ejjovu.
v., okubira ekyovu, okusuukiira.
a jjovu.
v., okubiggya, okunyinyi mbwa, okubina ensige, okukanna nta, okwenyippanyippa, okwerumata.
«., ekibala; vide katunkuma.
v., okubala, okulembeera; (plantain) okussa.
gimu.
okuziyiza, okufubira, okulya empinga.
okusiika, okukalanga.
ekikalango, fulampeni.
work hard; try hard, make a great effort.
keep working hard.
Work hard (with frequency or intensity).
cause to go into.
dash out; burst out.
fubisa (-fubisizza) v. tr. caus. 1 & 2 cause to exert oneself, etc. cf. obufubi.
also fudumbala (-fudumbadde) v.i. put on airs, strut, flaunt oneself (often used in a very insulting sense).
enku, amanda.
deaden; crush, disfigure; destroy.; stifle, hold back, frustrate.
pour out the contents of (e.g., a bag).
govern; control, master; manage; domineer, iord it over; tame; keep (domestic animals). kufuga busungu, to control one's anger, kufuga kidduka, to drive a vehicle with skill.
rare be abundant; be luxuriant; be wealthy.
-fuzi, obufuge, obufuzi, effu- gabbi, omufuge, omufuzi, enfuga, nnaka- fuga.
omudduse.
snort (as an animal); grumbld.
kneel in front of. Bangi baagendanga gy'ali okumufukaamirira. Many people used to go and kneel before him. v.i. kneel constantly; kneel all the time.
squat down (esp. of small children).
okufuka- mira amatiitiiri, to kneel and sit on the haunches, okufukamira ekiwanvuwanvu, to kneel in an erect position.
etc. okufukira amazzi, to pour water; to urinate on.
. appl. 2 keep pouring; water (plants).
-efukulula conv. forms of fuka, q.v.
blow on. oku- fukuta emivubo, to blow with a pair of bellows. okufukuta amazzi, to gargle with water, okufukuta ekyuma, to melt metal (e.g., with a blowtorch), kuwoza gufukula, to talk nonsense (gu- implies muliro, fire), kufukuta lulimi, to speak a language (usually English) fluently. Bwe yatuuse mu dduuka n'afukutira omutunzi Oluzungu nga gw'alufukutira talina ky'aggyamu. When he arrived in the store he spoke English to the salesman, but the person to whom he was talking did not get anything out of it.
okutuukiriza, okutuusa.
become, okujjula, okufembe kera, okufeeta.
to the, kampwerenda.