mpi, agaagavu, a kitema; vide nnakimpina; wear s. clothes, okwambala kalengeru.
akaseera, enjala.
v.tr., okuyimpiwaza, eki salbkb; be shortened, okuyimpa wala.
mangu; (in few words) mubigambo bitono.
obumpi.
good, ow'entomo.
n., ekibegabega; (round shoulders) entumba.
v., okukongojja, okubaga lira.
enkwakwa, amakumi.
v., okukoowoola, okuleekaana, okuyoogaana; (for joy) okukuba olube, okukuba emizira; (for help) okukuba enduulu.
okusindika, okusindiikiriza, okuseetula, okujajjatta.
v.tr., okulaga, okwolesa, okutengeka; (prove). okutegeeza. s. off (as warriors), okugooma, okudaadira, okudaala. s. whites of eyes, okukanula amaaso. s. head only, okwesowola.
n., ekyerolerwa. for s., maseeneeko. do for s., okuseeneeka. make a s. of refusing, okweggaggassa.
v.i., okwoleka, okulabika; s. off, okwejalabya, okwemanyiikiriza.
n., oluwandaggirize, olunywankoko.
a mpandaggirize.
in, adj., abifu.
tegeevu, kalabakalaba.
amagezi, obukalabaka laba.
v., okubaaluuka.
ekimbagaya, entoozitoozi.
ekiggwa, essabo, omwaliro.
okweveera, okuyimpawala, okukendeera, okwetugga; (fear) okutya.
okuwotoka.
n., amabugo.
ekisaka.
okwesisiwala.
vide shiver,
okubambalika.
okwewala, okwebalama, okw ezlngotoka.
adj., ggavu; be s. in, okw egumika.
v., okusiba, okuggalawo; vide close: (mouth), okubunira, okubuniza akamwa; (umbrella) okumenya; s. up (slang), v.i., okutoowa.
n., olubaawo lw'eddirisa.
obutanta.
be, okukwatibwa ensonyi.
is not. Si kitabo. It is not a book, si kulwa nga, conj. lest, in order that...not.
clasp each other; become entangled with one another; crisscross, intertwine; tie, reach a tie (in an athletic contest). cf. -sibe, obusibe, ekisiba, ekisibo, olwesibyo, omusibe, omusibi, ^ensibo.
sibibwa (-sibiddwa) v.i. pass, be tied, etc.
sibisa (-sibisizza) v.tr. caus. I 8c 2 cause to tie, etc.; tie with/ using.
be, okusesema, okutanaka; fall sick (ill), okulwala; (be disgusted) okutamwa.
adj., lwadde, kosefu.
feel, v., okwegoga; I f. s., emmeeme ensinduukirira.
v.i., okulwala; (cause to vomit) okusesemya; (disgust) okutama.
ekiwabyo.
endwadde, obulwadde; sleeping s., mmongoota, kitenduka, kibongoya.
n., obukiika, oluuyi, ebbali, eki balaaju, olusegere; (of body) embiriizi; (conceit) amamima. on this s., kuludda luno, emitala w'eno. on that s., emitala w'eri. lay s. by s., okuganzika, okukomeka. on both sides, eruuyi n'eruuyi. on all sides, enjuyi zonna.
bukiika; vide okuwunjula.
eggandaalo; take a s., okugandaala.
n., ekikuŋŋunta, olugali.
okuwewa, okukuŋŋunta.
empulunguse.
plant seed in. Ata- lisiga kumpi nange z'asiga zirisaasaana. (prov.) lit. The one who does not plant near me, what he plants will be scattered. A person who does not have the same beliefs as I do will never convince me of his ways and his words will have little or no effect on me.
stay; be left over, okusigala obuggo, to lose all one's friends; to have all one's goods stolen, lit. to remain like a stick, okusiga- lamu akakunkuna, to retain one's doubts, be dissatisfied with an explanation that is offered. Asigaddeko katono afe. Heison the point of death.
stay at/in, etc.; have no choice but, have no alternative but. Nsigalidde okukusasula ensimbi. There is nothing left for me but to pay you the money.
n., ekikkowe.
v., okussa ekikkowe, okukema.
n., okulaba, ekyerolerwa; come into s., okulabika.
v., okulaba, okulengera.
deputize for, etc. cf. obusigire, omusigire, nnakasigirwa.
n., akabonero.
v., okussaako omukono, okussaako akabonero, okuwenya.
n., okuwenya.
v., okuwenya.
erinnya, omukono.
empeta.
amakulu.
q.v.) be uprooted; be seduced.
deracinate; seduce (a woman); lead astray.