a- plur. obwana (ka/bu) baby, small child, obwana bw'enkoko, young chickens, chicks, cf. omwana.
okuyoogaana, okuleekaana.
o- (bu/-) male sex (but not of adults), akaana ak'obulenzi.a baby boy. omwana ow'obulenzi, a male child, cf. omulenzi. contr. obuwala.
o- (bu/-) female sex (but not of adults), akaana ak'obuwala, a baby girl, omwana ow'obuwala, a female child, cf. omuwala. Contr. obulenzi.
nkaana k'enkoko, omuseera.
okugayaalagayaala, okula tta latta, obulangajja, obunyookaana, obuzizi ŋŋana, okuzizittana.
oluyoogaano, akacwano, olukaayano, oluyoogo; make a din, okukaayana, okuyoogaana, okuleekaana.
akacwano, omutumbikano, oluyoogaano; make a h., okukaayana, okuleekaana.
akawere, akaana.
a- (ka/bu) akatooke akanyaala, a small, immature banana, akaana akanyaala, small, frail child, cf. omunyaala.
akaana k'embuzi.
ndeekaanye) v.i. shout, yell, make noise.
e- plur. (mu/mi) shouting; brawling, wrangling, cf. leekaana.
o- plur. abaana (mu/ba) child. When referring to the young of animals mwana is sometimes, but not always, shifted to the mu/mi class, omwana gw'endiga, lamb, but omwana w'embuzi, goat, kid. mwana wattu, friend, my friend/pal (often used as a term of address), cf. akaana, ekyana, olwana, lyana, nnabaana.
cf. pikaapikana.
struggle over a hot stove/fire (with the implication of having to contend with smoke and heat), cf. piikaana.
yombi, a kbbabba; vide katoloba; be q., okwetolobojja, okuto akaana; vide obwasira.
n. (noise), akacwano, oluyoogaano; make a r., okuyoogaana, okuleekaana.
v., okukoowoola, okuleekaana, okuyoogaana; (for joy) okukuba olube, okukuba emizira; (for help) okukuba enduulu.
okwogera, okugamba. s. about, okwogerako. s. loudly, okwogerera waggulu, okuleekaana. s. languidly, okugolooma. s. up, okuvumbula eddoboozi, okuvumbula obulago. s. very fast, okusabiiliza (ebigambo). s. roughly, okuboggola, okukaytika.
okubuutikira; be suffocated, okupiikaana.
come out of the egg; arch, become convalescent; recover (from a sickness). Akaana kaffe omula- ngira yali yaakaalukako. Our small child has just recovered from the measles, lit. the prince. okwaluka inf.
omuwere, akaana.
v.tr. caus. enrage. cf. tookaana.
o- (mu/ba) noisy and boisterous person, cf. leekaana.
okuyoogaana, okukaaba, okuleekaana, okujogoolikana.