a-: okubuuza akana n'akataano, lit. to ask the fourth and the fifth, to interrogate in detail, question at length.
compel.
a- numer. eight thousand, with the -a of rel. eight-thousandth, cf. -naana.
a- (la) kind of mushroom growing in an area where nnaka (a kind of termite) occur.
annoy; disturb, upset.
okuggwerera, okukkakkana, okufeeba, okwaluka, okussuuka, okuwoleera, okusendekera.
be, okwenkanankana.
be, okulaajjala, okutakana.
be, okugaana, okuwakana.
ku; also use okuwakana na.
ekibonyoobonyo, obulimi obunene, obubalagaze; be in last agonies, okutabunkana.
okka ye kka; come apart, okusolokkana, okuwenjuka.
okuwakana, okuyiraayirana.
bob up and down. cf. bbinkira.
etc. cf. ^bbira, ^bbika,^bbinkana.
o- (bu/-) buying; trade; commercial dealing, eby'obuguzi, merchandise, obuguzi obw'okuwaanyisaganya, barter, okusikana obuguzi, to make a business deal. cf. gula.
o- plur. of akanakanaka, q.v.
o- neg. inf. of yenkana- nkana. obutenkanankana mu kusuubula- gana, unfavorable balance of trade.
o- adv. by force, forcibly, cf. wakana, empaka.
o- (bu/-) argumentativeness. cf. wakana.
o- also obwenkamukamu (bu/-) equality; fairness, justice, cf. yenkana.
okukekema, okwasiikana, okutoolokoka.
v.tr., okukkakkanya, okutereeza; become c., okukkakkana, okuteeka, okutereera, okulaala, okuwoleera,
okutuukana.
okutabagana, okwenkana nkana.
okuwakana, okuvuganya.
okulwana, okuwakana, okukalambira.
v., okulwana, okuwakana, okuwa nnaanya.
okugaana, okuwakana; c. report of death, okubikulula.
okugaana, okuwakana.
okufaanana, okwenkana; (write) okuwandiikira.
okudabankana.
be, okumasamasa, okw akayakana.
e- plur. amalagala (li/ma) leaf (but not of a plantain); medicine; drug; chemical, in the plur. foliage, eddagala ly'engatto, shoe polish, eddagala eritta ebiwuka, insecticide, eddagala ly'amannyo, toothpaste, eddagala ly'enviiri, hair tonic, eddagala eryerusa, Jjlectuluiig cieain. tsdda- gaia erigonza olubuto or eddagala ly'oku- ddukana, laxative, eddagala^ ly'enjala, nail polish, cf. akalagala, kiragala, olulagaia.
take to flight; run, progress (e.g., a project or work); have diarrhea. Emirimu gyabwe giddukana bulungi. Their work is progressing well, eddagala ery'okuddukana, laxative.
v., okuwakana.
okuwaluka, ekiddukano, ekidumusi, oluserenguzi; have d., okuddukana, okudumuka, okuwaluka.
okwawukana.
v., okuwakana, okutoota toota, okukaakyana, okuguguutana, okuluubiragana, okuwanaanya.
okuzimbisa, okuwaga; be distended, okutuutiira, okubimbikana, okubimbiira, okuwaga, okuwulubala.
okwawukana.
okwawukana, okwawula; (in arithmetic) okutikkula, okugaba; (partition) ekisenge; (part) ekitundu, ekitongole.
go to waste, be bungied/messed up; taik nonsense.
etc. cf. dabankana.
v., okubuusabuusa, okuteerera, okutankana, okutta aga n'aga.
v., okusanga, okusisi nkana; okulwana na. . . .
be, okwenkanankana; vide okulabwa; make equal, okwenkanyankanya, okuttaanya.
adj., tereevu; be e., okutereera, okwenkanankana; make e., okutereeza, okwenkanyankanya; (soil) okusaanya.
grow, okubimbijjukana.
be, okwenaanya, okwenankanya, okwekanala; a f. person, omwenanazzi.
n. (wages), empeera, omusaala; (f. before case) empaabi, enkanamu; (after hearing) ebitebe; pay fees for, okuweerera.
v., okumasamasa, okwakaya kana, okunyereketa; (lightning) okumyansa.
v., okukankana, okupapala, okutemireza.
v.i., okugimuka, okubimbi jjukana.
more emphatically fuukanafuukana v.i. (redup.) become unrecognizable; become completely changed/ transformed; become disfigured, fuukanya (-fuukanyizza) v.tr. caus. alter/change completely; change beyond recognition. cf. kyefuula, omufuusa, munnanfuusi, enfuukafuuka, -nnanfuusi.
okuwakana, okugaana.
teefu, gonvu; be g., okukwata empola; become g., okukkakkana.
v., okumaskmasa, okwakaaya kana.
okugenda. g. back, okuddayo. g. down, okukka, okukkirira, okusere ngeta. g. in, okuyingira. g. into (space), okugyamu. g. round, okwetooloola. g. up, dkiilinnya, bkwambuka. g. with, okuyita na . . ., okutaba gana. g. off (gun), okwekuba, okuvuga. g. down (inflammation), okukka kkana, okutoowolokoka. g. to and fro, okuddiŋŋana. g. on one leg, okusejjera, okukongojja. g. out, okufuluma (fire) okuzikira.
luvu, a mululu, a mulugube; be g., okululunkana, okununka.
okukula, okusuumuka; (plants) okumera. g. fat, okugejja. g. lean, okukogga. g. old, okukaddiwa. g. luxuriantly, okugimuka, okubimbijjukana.
after, okuyaayaana, okwoya, okululunkana.
tya, nnabaki; (how many) meka; vide okwenkana.
okukanansa.
be, okutunula ekimama, okblabankana.
okussa omukka, okweyoteza, okulerukana.
shout, yell, bawl, make a lot of noise.
a- (ka/bu) crossword puzzle. cf. sisinkana.
a- ow'akasitunkira, gadabout, capricious person. Ow'akasitunkira, talya nkoko ya mukodo. (prov.) The gadabout does not eat the miser's chicken. Perhaps = A rolling stone gathers no moss. cf. situka, situnkana.
a-: okubuuza akana n'akataano. lit. to ask four and five, i.e., to interrogate in detail, question at length, cf. -na, -taano.