o- the form of -na (4) used to form the ordinal, ekitabo eky'okuna, the fourth book.
bend over (so that the head is lower than the knees); beg everywhere.
taunt, etc.
okunaaba, okulongoosa.
be, okunana, okutera.
okutwala, okutoola, okuwamba, okunayira.
okulumba, okulwanyisa, okunaawa.
okukukunala.
v., okunaaza, okulongoosa, okutukuza. c. teeth, okusenya. c. nails, okwesokoola enjala. become clean, okutukula, okulongooka, okwamuka.
be, okweraliikirira, okunakuwala; be c. with, okufaayo.
v., okukaaba, okulira, okuŋaŋala; vide okunyiiba, okuwanjaga. c. aloud, okwamira, okukooka. c. for help, okukuba enduulu. lament, okukuba ekiwoobe, okuwobba.
naku; vide kuna,
okunakuwala.
be, okunakuwala, okukekejuka.
okunyooma, okugaya, okuŋoola, okunanula.
v., okunakuwaza; be distressed, okunakuwala.
be, okunakuwala, okujoonajoona.
okulembeggerera, okulanza lanza, okugolooma, okunaaninga.
be, okunaanuuka.
okulabika, okunnyulukuka, okunaawuuka, okupapankuka.
okunaayiriza.
okunafuwaza.
v.i., okugaziwa, okunaanuuka; (leaf) okwanjulula.
okwolesa, okutengeka, okubikkula, okwanika; e. oneself, okwetatankiriza; e. oneself in decently, okwetiiluula, okweya gaagula, okukunama.
be, okunaanuuka.
okunaanaagira, okujegemera.
become, okunafuwala, okugondoba.
okusegukaseguka, okusuguunyasuguunya, okukunkuna.
be, okuggwa; be well f., okunana.
okugoberera, okuyita na . . . okuyiriikirira, okukunakkuna, okuwondera; f. a road, okulembekera.
okuna.
okweraliikirira, okunakuwala, okutokooterera.
mpwedde) v.i. be finished/ ended; be completed (e.g., of a job); be exhausted/worn out. Mpweddemu amaanyi. I have no strength left, obulamu obutaggwa- wo, eternal life, okuggwaamu akakunkuna, to be completely convinced, have one's doubts removed, okuggwa ku muntu, to be ‘finished' with a person, no longer to trust him; to be utterly amazed at a person, ku- ggwaamu mazzi, to be on the point of death; to have just died, lit. to be exhausted of water. Aweddeemu amazzi. He is on the brink of death. Yanywedde n'aggwa. He drank to excess/got drunk. Yayambadde n'aggwa. She was dressed ‘fit to kill.'
v.i., okunakuwala, okwennya mira; v.tr., okunakuwaza.
okubuusabuusa, okwefettafetta, okutta aga n'aga, okufufuggala, okugalangatana; (in speech) okunaanaagira, okutamattama.
gayaavu; be i., okugayaala, okunaanya; okulagajjala, okuleeya, okulendera; make i., okugayaaza.
a nsonyi, gwagwa, seegu; vide okwetiiluula, okweyagaagula, okukunama, okuwolongerera.
nafu, kadde nnyo; vide kye kwaso; become i., okunafuwala, okukaddiwa.
okusekerera, okukuna, okuduula, okugondola, okudidimbuka, okukomereza, okusunga.
a- noun of limited occurrence doubt; lack of conviction. Sisigaddeemu kakunkuna. I have no (remaining) doubt, okuggwaamu akakunkuna, to become completely convinced, have one's doubts removed. cf. kunkuna.
e- (ki/bi) part; portion; section; half; district, region; role, part, amazima ag'ekitundu, partial truth, a half truth, ekitundu eky'okuna, one fourth. Okkirizi- bwa okusasula mu bitundutundu. You are allowed to pay in installments, cf. entundu.
stick out, protrude, cf. enkukunala.
v.tr., okunaaza.
gayaavu; be l., okugayaala, okunaanya, okuleeya.
o- without the l.V.'s Lwakuna Thursday, lit. the fourth (day, olunaku). cf. -na.
a- (li/ma) wonder, marvel, something unusual, as an attributive wonderful, marvelous; unusual, ekintu makunale, a very unusual thing.
okukuna, okuduula, okusekerera, okuguya, okufudumba, okujeeja, okuyina, okuyinula, okugeegeenya.
etc. okunaabira mu maaso, to wash one's hands of. Mw. Katende muzibu, mwannyina amunaabidde mu maaso, era amugobye. Mr. Katende is a harsh person; he has washed his hands of his sister and has sent her away. Balina emyenge egya buli kika ne batuuka n'okuginaabiramu ebigere. They have beers of every type in great abundance, lit. they even wash their feet in it.
provoke, instigate, okunaawuula olutalo, to start a war; to provoke a feud/battle. cf. omunaawuuzi.
etc.; be very suitable for; be well dressed for. okunanira olunaku, to be dressed up (especially) for the day/oc- casion.
e- (n/n) way of projecting/striking out. with u'te -a of re'l. projecting; fig. obvious, apparent, eky'okulabirako eky'en- kukunala, a striking example, obulimba obw'enkukunala, flagrant lying, a glaring bit of deception. Kya nkukunala nti..., It is obvious/apparent that... cf. kukunala.
kakanyavu, kalubo; be p., okunaabira mu maaso.
vide okunaga.
okukukunala, okusamaala, okwanama, okubiblnala, okubanga lala.
okuteeka, okussa. p. back, okuzzakyo. p. by, okutereka, okweterekera. p. down, okussa wansi; (off head) okweti kkula. p. on (clothes), okwambala; (shoes, ring) okunaanika. p. outside, okufulumya, okugobera ebweru. p. out, okuzikiza. p. up (lodge), okusuza; (a tent) okusimba eweema. p. up with, okugumiikiriza. p. to rights, okulongoosa. p. to flight, okugoba. p. off (clothes), okwambula; (postpone) okulindiriza. p. the best face on, okusaanya.
n., erobo, ekitunduekyo kuna.
n., okunakuwala.
v.tr., okunakuwalira; v.i., okubonerera.
v.i., okunafuwa, okuleebeeta; v.tr., okulebeza, okuddiriza.
adj., naku, a bunaku; be s., okunakuwala, okwennyika, okwobeera; vide okusiyagira, okuwuubaala, okuwooteera.
okunakuwaza.
v. (weaken), okunafuwaza, okunafuya.
stay; be left over, okusigala obuggo, to lose all one's friends; to have all one's goods stolen, lit. to remain like a stick, okusiga- lamu akakunkuna, to retain one's doubts, be dissatisfied with an explanation that is offered. Asigaddeko katono afe. Heison the point of death.
be, okunakuwala, okuguŋŋumala.
v., okunaanaagira, okubujjabujja.
okunaanaagira.
okutoola, okutwala, okuddira, okwemakula. t. away, okuggyawo. t. off, okuggyako, okubereekulula; (clothes) okwambula; (bedding) okwalula; (boots) okunaanula. t. out, okuggyamu; (tooth) okukuula. t. city, okumenya. t. in from drying, okwanula. t. inside, okuyingiza. t. care, okwegendereza. t. care of, okukuuma. t. a walk, okutambulako. t. hold, okukwata. t. off the head, okutikkula, okw etikkula. t. oath, okulayira. t. breath, okussa omukka. t. down, okuwanula; (house) okw abya, okuzimbulula; (tent) okusimbula. t. leave of, okusiibula. t. up, okusitula; (mats) okwalula; (choose) okulonda, okweroboza.
Ssaazide, Olw'okuna.
okubambaga, okuyuuguuma, okuzunga, okuyenja, okukunkuna, okunnyulula, okutagalimba, okutagatta.
okusumulula, okunaanula.