a-: okugwa amaliri, to fall together/at the same time (as two wrestlers); to tie, reach a tie (of two teams in an athletic contest).
okutuukiriza, okukome kkereza, okumaliriza, okumalira ddala.
okwewuunyisa, okwewuniikiriza, okusamaliriza.
be, okwewuunya, okuwuniikirira, okusamalirira, okunyamaalirira.
o- (bu/-) resolution, determination, steadfastness, cf. mala, malirira.
adj., tuufu, lamba, lambi rira; be c., okutuukirira, okumaliriza, okumala, okukome kkereza.
okusala; (resolve) obuteesa, okukakasa, obumalirira.
a maanyi, gumu, ka kafu; be d., okumalirira, okukakata.
okuwalula, okukulubeesa; (depict) okukuba ekifaananyi; (water) okusena; (out) okusowola; (near) okusembera; (line) okukuba omusittale; (breath) okussa omukka; (lots) okukuba akalulu; (to a close) okuwungeera; (aside) okuseetula; (at a pipe) okufuuweeta; (out of water) okunnyula; (up legs) okwefunya; (teeth) okwekuulamuamannyo; (in games) okulemagana, okugwa amaliri.
a nkomerero, a kamalirizo.
okumala, okusonjola, okumaliriza, okutuukiriza, okukuba ssaanya, okumalamu, okulamya, okukunja, okusulikira, okuwemm enta.
a- with the -a of rel. last, final (often in the sense of being decisive). empaka ez'akamalirizo, the final games/ contests, okubuuza okw'akamalirizo, the final examination, cf. ^mala, maliriza.
etc. kumaza mraere, to kill, lit. cause to finish food. cf. -malirivu, obumalirivu, obwannakyema- lira, akamal(ir)izo, ekimala, nnakyemalira. 2
okuteesa, okukakasa, okumalirira.
v.tr. be lost to. Ekitabo kimbuze. I have lost my book, lit. the book has become lost to me. obusungu ne bubula okumutta, and he became furious, lit. anger almost killed him. Akakiiko kaamaze ekiro kyonna nga kateesa, ne kabulako kye kamaliriza. The committee spent the whole night in discussion, but failed to reach a decision. Ebulayo eddakiika ttaano okuwera essaawa ettaano. It is five minutes to eleven, lit. there are lacking five minutes to eleven (five by Bantu time). Ennyumba ye yabadde ebulayo katono mu maaso. His house was a short distance ahead. Yajja abulidde mu mugugu. He came loaded down (lit. disappearing into) with a large bundle. Ssente te(zi)bula mukwate. Money is not lacking to one who is arrested/apprehended (i.e., a person charged with an offense will do everything possible to have himself exhonerated). gunaabula asala, lit. the case (omusango is implied by gu-) will lack any one who (can) pass judgment, i.e., it will be a cliff-hanger/a'thriller, ' a contest whose outcome is in doubt to the end or it will be pandemonium, sheer chaos/confusion.
to look fierce, oku- tunuza obumalirivu obwereere, to have a very determined look.
v.i. & tr. appl. 2 be determined/resolved/resolute.
v.tr. appl. 2 caus. finish completely.
determined. cf. lmala, malirira.
-emalirira (-emaliridde) v.i. appl. 2 refl. be self- supporting/sel f- sufficient.