o- plur. amatu (ku/ma) ear. okumalira amatu wansi, to be sound asleep, be dead to the world, okukuba amatu or okukubaakuba amatu, to become convalescent, kugwa mabeere mu matu, to have a disease of the ear (believed to be caused by the spilling of mother's milk into the ear); to be obsti- nate/stubborn/pigheaded (esp. of children). okutega amatu, to listen attentively. Amatu agataddemu ebisubi. He is deliberately inattentive/refuses to listen, lit. has placed grass in his ears.
etc. kukutuza mbuzi (or ndiga), to be very ugly, lit. cause a goat (or sheep) to break loose. cf. -kutufu, ekikutuko, (be) kkutu, olutaku- tuka.
okusalako, okukutulako.
okusalako, okukutulako, okuyimpawaza.
okutuukiriza, okukome kkereza, okumaliriza, okumalira ddala.
okukuŋŋaanya, okutuuma, okutereka.
okutuukiriza, okukome kkereza.
okuwera, okutuuka ku.
be, okusunguwala, okukwati bwa obusungu, okwekolobola, okwejuumuula, okutabanguka, okutuggubala; make angry, okusanguwaza, okukabiriza.
okutuuka; (boat) okugoba.
look, okutunulira kiyunja.
okutuuka, okutuukirira.
v.tr., okusisimuka, okuzuukuka; be a., okulaba, okutunula.
v.i., okubobba, okutujja, okulasira.
okubaako, okubeerako, okutuukako.
okulaba, okutunuulira.
e- from -kalu, dry, q.v. okutunula ebikalu, to look confused/worried/desperate, okwogera ebikalu, to quarrel.
e-: kutunula birulerule, to look dejected/downcast.
e-: okutunula ebitankuule, to look di sh evel ed/u nkem p t/di st urbed/wi 1 d.
e-: okulaba ebitulenge, to see poorly, look at an object without being able to distinguish it clearly, okutunula ebitulenge, to look without seeing.
okutukuza.
okutukuza, okunyiriza, okuzigula.
adj., menyefu, kutufu, atifu.
be, okumenyeka, okukutuka, okwatika, okutondoka, okubwaguka, okusonjoka.
o- adv. like a bowl (kibya, q.v.). kutuula bubya, to sit like a bump on a log.
o- (bu/-) small inedible termites. cf. ggala, okutu.
o- adv. like a stump (ekikonge). kutuula bukonge, to stay put, sit like a ‘bump on a log.'
thunder (of the sky); rustle, make a rustling/scuffling sound, cf. ekibukutu.
o- adv. quickly.
o- plur. (ka/bu) bits and pieces of dried leaves floating in drinking, water/ tea/mubisi, etc.; dregs or sediment in any beverage.
o- adv. for cash, for cash on the line.
okunyiriza, okuzigula, okutukuza.
v.i., okuyulika, okubanduka, okutulika, okwabika; b. out, okufubutuka, okutuumuuka.
be, okusaakaatira; (hair) okutuukuuma.
o- (bu/-) fierceness, fury, as adv. fiercely, furiously, kutunuza bu swandi, to have a fierce look. Yalwanyisa buswandi He fought furiously.
o- adv. like a hyena, kutuuba buyisi, to be as greedy an a hvena. cf. empisi.
o- adv. like a needle, kuwenja buyiso, to search diligently for, search high and low for. kukutuka buyiso, to be terminated/broken off (of a frie ndship). cf. empiso.
o- (bu/-) kind of weed which spreads rapidly and is difficult to eradicate, oku- simba obwanda or okutuula obwanda, to take up permanent abode, stay for good.
okuyita, okukoowoola; (name) okutuuma; (names = abuse) okuvuma;
okukwata; (disease) okusiigi bwa, okulwala, okuwakula obulwadde; (fish) okuvuba, okuloba; (ball) okubaka; (water) okulembeka. c. fire, okuggya omuliro. c. up, okukwata, okutuukako. try to catch up, okutuukirira.
okutuga; v.i., okulakira, okuyiriitira; c. with rage, okuwuukira.
okutemaatema, okwasa, okusala, okusalaasala, okutyemula; c. small, okutuma; c. into shape, okubajja.
v., okunaaza, okulongoosa, okutukuza. c. teeth, okusenya. c. nails, okwesokoola enjala. become clean, okutukula, okulongooka, okwamuka.
v. (stopup), okuziba; (door) okuggalawo; (book) okubikka; (eyes) okuzibirira, okutunga enko we; (mouth) okubunira, okumira omukka.
okutuukana.
okussa ekimu; (H.C.) okussa ekimuOkutukuvu; (R.C.) Komunyo.
adj., tuufu, lamba, lambi rira; be c., okutuukirira, okumaliriza, okumala, okukome kkereza.
okutunulira.
adj., golokofu, tuufu; be come c., okutuuka, okulongoosa.
v.tr., okulongoosa, okutuusa; (punish) okukangavvula.
okusala, obutema; (nails) obutondola; also vide okutyemula, obubanga, okubagulula, obusongola, okuginga, okusennya. to c. off, okukomola. to c. open, okutundula. to c. down, okusanjaga, okusonjola.
okutunga.
v., okuweereza, okutuma.
be, okutunguka, okuwaguka, okuyunguka.
okufa, okutondoka, okukutuka; d. away, okuzaama; vide okubumbula, ekikutuko.
v., okugaya, okunyooma, okuŋoola, okutunula kiisooso.
okuzingulula, okutuggulula, okulambulula, okugombolola.
okuzimbisa, okuwaga; be distended, okutuutiira, okubimbikana, okubimbiira, okuwaga, okuwulubala.
v., okukuba eŋŋoma, okutuzza.
be, okutunula mpwangali.
okutu; (of corn) ekirimba;
okukola, okutuukiriza.
okutunga amajoba, okw etojja, okudaliza.
v.tr., okumala, okukomya, okutuukiriza, okukomekkereza, okufundikira.
be, okumala, okutuuka; have e., okukkuta.
adj., a luwazo; vide okutunika.
be, okwekanika, okuliika, okutunika; vide okuwaniriza; grow e., okukangawala.
okufa, okuta omwoyo, okutondoka, okukutuka; (come to an end), okuggwawo.
okutulika, okutuumuuka,
v.i., okwebamba; e. to, okutuuka, okukoma.