o-: okukuba olube, to shout at, shout down, boo, jeer.
cf. ^ebbeere.
o- no plur. (lu/n) with the -a of rel. permanent; steady; lasting, omuwandii- si olw'olubeerera, permanent secretary, cf. ba, beerera.
o-: olubeete lw'embwa, a mad/vicious dog.
o- also olubego (n/n) helping of food, serving of food. cf. ^bega.
o- adv. leaning to one side; askew; awry, okugwa olubege, to lean to one side, tilt. Omusajja alina olubege. The man has one shoulder higher than the other.
o- (lu/n) great heat.
o- plur. emmengo (lu/n) lower millstone; grindstone; kind of large scale for weighing sacks of coffee, sugar, etc. okuteeka ... ku lubengo ne, to place ... on the scale with, i.e., to compare ... with. cf. benga, Mmengo.
o- also luberyeberye, o- adv. in the beginning, at first, with the -a of rel. first, ekigambo eky'oluber(y)eberye, the first word, with cap. Oluberyeberye, The Book of Genesis, cf. -ber(y)eberye.
ngi, a lufulube; be a., okujeba.
lubege.
adv., lubege.
beereka (-beerese) v. i. appl. neut. be habitable; be tenable. Wano tewabeereka. It is not easy/possible to live here. cf. oba, obanga, oboolyaawo, olubeerera, embeera, newaakubadde, waliwo, (a)watali.
oluberyeberye, okusooka, entandikwa.
divide into portions; open partly, okubegulula emimwa, to purse the lips (as one just beginning to cry), okubegulula amatama, to laugh foolishly, guffaw. cf. akabezo, olubega, (o)mbegedde.
mmenze) v.tr. fill to the brim; whet, sharpen (a knife, spear, etc.). cf. olubengo, Mmengo.
ekibiina, olufulube.
okuwalula, okukulubeesa; (depict) okukuba ekifaananyi; (water) okusena; (out) okusowola; (near) okusembera; (line) okukuba omusittale; (breath) okussa omukka; (lots) okukuba akalulu; (to a close) okuwungeera; (aside) okuseetula; (at a pipe) okufuuweeta; (out of water) okunnyula; (up legs) okwefunya; (teeth) okwekuulamuamannyo; (in games) okulemagana, okugwa amaliri.
gumu, a lubeerera; vide kalibobbo.
k lubeerera, a mirembe n'emirembe.
ekyayi; (hemp) obugoogwa, kansambwe, kifuula, oluvunvu, olubeera, omuzimbandegeya, ensinga.
oluberyeberye, okusobka. be f., okusobka. use for f. time, okwangula.
okusooka, oluberyeberye.
adj., nywevu, a lubeerera, a nkalakkalira.
enso; (lower) olubengo.
gwiririra (-gwiriridde) v.i. appl. 3 lean to one side, tilt, be inclined; become soft, supple (of barkcloth); be cooked to a turn, be just right (of prepared food), okugwiririra olubege, to tilt to one side.
n., ebbugumu, olubugumu, olubenge,nnabuguma; (anger) obusungu.
nnannyini nnyumba; (army) eggye, olufulube, ekibiina.
a lubeerera, si a kujjulukuka.
essanyu; cry of j., olube.
a- (ka/bu) enlarged spleen; small grindstone, cf. olubengo.
draw, drag, drag along.
omunya, ekinya, ekkonkomi, akalumabalunda, esungulubebbe; water l., enswaswa.
o- no plur. (lu/n) large number, multitude, crowd, olufulubenje lw'ebi- buuzo, a large number of questions, olufulu- benje lw'abaana, a great many children.
n., enkumu, olufulube; (R.C.) mmisa.
olubengo; (upper) enso.
e- (n/n) emmese emmende, pigmy field mouse, cf. olubende.
ngi lukulubenje; vide nfaafa.
adj., a kusooka, olubereberye.
okusooka, olubereberye; use v., okusinziira, okuvaamu; (cause) ensonga.
a lubeerera, a nkalakka lira; vide bwanda, ekimmanje.
emmese, akabalaga, olubende; (edible) omusu, omwene, akabalanga.
eby'olubereberye.
v., okukoowoola, okuleekaana, okuyoogaana; (for joy) okukuba olube, okukuba emizira; (for help) okukuba enduulu.
ebya ssungulubeebe, unfounded/untrue/ baseless statements.
Mugaba, Obubonero bw’okugolola (striae) buba bwa bulijjo, tebulina bulabe, era butera okuba obw’olubeerera obuva ku kugolola amangu olususu ng’oli lubuto, mu myaka gy’obuvubuka, okugejja oba okuzimba omubiri, nga butera okulabika ku lubuto, amabeere, ebisambi, n’enkwaso.
a kiseera, si a lubeerera.
ngi; vide olufulube, olufuubanja.
okuggya ku mabeere, to wean, okuva ku mabeere, to be weaned. cf. ^ekibeere, lubeerebeere, omubbeere.
ekibiina, olufulube, enkuyanja, enkuzi.
the Book of Genesis. cf. olubereberye.
cf. oluberyeberye.