teenager, lit. young blood, cf. omusaayi, -to.
omusaayi. blood brotherhood, omukago. blood brother, omunywanyi. blood pudding, kafecce.
a musaayi; kambwe.
ekiddukano ky'omusaayi,
n., omusaayi.
a musaayi.
e- (ki/bi) crust (on burnt food); burnt portion adhering to the pan. ebibembe by'omusaayi, clots of blood, cf. bemba.
e- (ki/bi) diarrhea, ekiddukano ky'omusaayi, dysentery, cf. dduka, ddukana.
e- (ki/bi) flow, ekikulukuto ky'omusaayi, issue of blood, hemorrhage. cf. kulukuta.
e- (ki/bi) clot, ekitembejja ky'omusaayi, a blood clot.
e- (ki/bi) lump; mass; piece; portion, ekitole ky'emmere, a morsel of food, ekitole ky'omusaayi, a blood clot, ekitole kya ssabbuuni, a bar of soap, okulondera mu kitole, indirect election.
e- (ki/bi) diarrhea, ekiwaluko ky'omusaayi, dysentery, cf. waluka.
e- plur. of olwoka, q.v. (lu/n) internal pains, enjoka z'ebigalanga, dyspepsia, dyspeptic pains, enjoka za kakenge, throbbing abdominal pain, enjoka ensaa- nuusi, colic, enjoka ensajja, enjoka z'omusaayi, gonorrhea, enjoka z'okutuula, entail ^'ebv.'er'j, diarrhea, dysentery, enjoka z'eddumi, pains before and after menstruation, periodic cramps, enjoka za kawammansi, pains after childbirth, enjoka enjeru, tapeworm, enjoka eza nnatnumwa, roundworm, omwana w'omu njoka ze, her very own child, the child of her flesh. cf. ekyoka, omuyoka.
okuziyiza omusaayi, okukaza omusaayi.
e- (li/ma) safe; cupboard; place for storage, storage area, etterekero ly' ebitabo, bookcase, etterekero ly'omusaayi, blood bank, etterekero ly'ensimbi, bank. cf. tereka.
inflate (e.g., a ball); blow on, play (a flute, or similar instrument). okufuuwa lulimi (olugwira), to speak a (foreign) language fluently, kufuuwa mukka mu kisero, to waste one's time/breath, lit. blow air into a basket, kufuuwa kintu mu jinombe, to lose something, give up something for lost, lit. blow something through a trumpet, kufuuwa malenge, to do to extremes; to be extreme, lit. to blow on reed pipes. Tanywa mwenge afuuwa malenge. He drinks to great excess, okufuuwa omukka, euph. to pass wind, okuluuwa oluwa, to whistle, kufuuwa muntu bigambo, to rush to tell something to a person. Mukasa ye yabitu- fuuwa. Mukasa broke his neck to tell us about it. kufuuwa muntu ssente, to give a person money voluntarily as a token of appreciation. ekintu okujjula ne kifuuwa, to overflow, be completely full. Enkuba yatonnye n'omugga ne gufuuwa. It rained and the river flooded over. Yafuuwa ekiwa ng'akizza munda. He drew in his breath in surprise, lit. blew a whistle and brought it back inside, kafuuwe or (more often) kikafuuwe! God forbid! Don't say things like that! kufuuwa musaayi, to spurt blood, kufuuwa taaba, to smoke (tobacco). Nnabbubi yamufuuye. The spider got on him and caused a rash. Ofuuwako? colloq. Do you drink (alcohol)?
o- (mu/mi) blood, omusaayi omu- langira, royal blood, enjoka z'omusaayi, gonorrhea.
such as sugar, clothing, etc.). v.tr. become/damp/wet with. 01 ugoye lunnyuukiriddeko omusaayi. The garment has become soaked with blood. cf. -nyuukirivu.
okuddukana omusaayi, okuwaluka omusaayi.
royal, omusaayi omulangira, royal blood, olulyo olulangira, noble/royal family, cf. omulangira.