be poured out; spill; overflow; fall down, collapse; pour in (as a group of people); fail, come to naught (of a plan), okuyiikamu, to strike it rich; to have a stroke of good luck. Nva kuyiikamu. I have just been paid. Alina amaaso gayiika buyiizi. She has gleaming eyes.
etc. Abalenzi baamuyiikira ne bamukuba empi. The boys fell upon him and slapped him.
nnyiikirizza) v.tr. take advantage of, get the better of, impose onels will on, overpower, exploit; bully.
njiikudde) v.tr. digout, scoop out, excavate.
yiyira (-yiyidde) v.tr. appl. pour/ spread on/in/for, etc.
yiisisa cans, forms of ggya, q.v.
yiisisa (-yiisisizza) v.tr. caus. 1 Sc 2 cause to cook/ferment, etc. Njiisizza emmere. I have the food ready. I have finished cooking. Kisitu ye yamuyii- sisa omwenge. It was Kisitu who made him brew the beer. cf. -yiifu,
etc. cf. yiwa, ekiyiifuyiifu.
be in fashion; be the custom, cf. omuyiito.
njiiye) v.tr. invent, originate, create; design; devise; compose (music). okuyiiya amagezi, to devise a plan, find a way of proceeding. Okuyiiyayiiya kwe kwali kuyitirivu. His ingenuity was very gre at.
v.tr. keep creating/ composing/designing, etc. cf. -yiiye, omuyiiya, enjiiya.
become, okumanyiira.
nyiikivu, a maanyi, a mirimu, angu.
obunyiikivu, amaanyi.
okusunguwaza, okunyiiza, okusaakaanya.
okuteganya, okunyiiza.
okunyiiga.
be, okunyiiga.
okuwooyawooya, okukka kkanya, okusiisiitira, okuwombeeka, okunyiiguula, okunyiigulula.
obunyiikivu; (meaning) amakulu.
okusiima, okusanyiikira.
okusanyiika, okusiima.
omwenge, amalwa; vide enkenku, ekibombo, omuyiiro, enkaatu, entwere, essuumwa.
o- (bu/-) (knowledge or skill which is derived from) experience, cf. manya, manyiira, -manyirivu.
o- (bu/-) diligence, perseverance; earnestness, cf. nyiikivu, nyiikira.
o- (bu/-) annoyance, irritation, anger, cf. nyiiga.
o- (bu/-) gruel/porridge made from millet or banana meal, kuyoya busera, to be tired and hungry. Mpolampola, ayiisa obusera. (prov.) Very slowly, he cooks (good) porridge. Slow but sure.
adj., amitawaana, nyiikivu; be b., okutawaana, okuse jjera, okutawuka, okwetawula mumirimu, okukabassana.
okusendasenda, okutiitiibya, okusemyasemya, okupanka, okuyiikiriza, okweyibaayiba.
obusungu, olunyiigo, okwemulugunya.
v., okuweesa effeeza; (invent) okuyiiya.
okuyiiya; (quiet) okukkakkanya, okugonza.
okubeera olubuto; (mental) okugunja, okuyiiya.
okugunja, okuyiiya, okutabula.
okubeera; (persevere) okunyiikira; c. to do, okw ongera, okweyongera.
adj., a busungu; become c., okunyiiga.
v., okukaaba, okulira, okuŋaŋala; vide okunyiiba, okuwanjaga. c. aloud, okwamira, okukooka. c. for help, okukuba enduulu. lament, okukuba ekiwoobe, okuwobba.
obunyiikivu.
nyiikivu, a maanyi; be d., okunyiikira, okufuba.
nyiikaavu.
okunyiiza, okunyiikaaza; be displeased, okunyiiga, okunyiikaala.
obusungu, ekinyiigo.
nyiikivu; be eager, okw ewunta, okukalambira.
adj., nyiikivu.
make an, okufuba, okunyii kira, okukambiriza, okuwaza, okuwanira; lift with an effort, okb bagajja.
okugezaako, okunyiikira.
nyiikivu, a maanyi ; be e., okunyiikira, okufubirira, okuluubirira.
obunyiikivu, amaanyi, empapiro, endasi, entege.
okwemanyiiza.
okuyiiya.
okuyiiya.
v., okukola, okubumba, okutonda; be in f., okuyiita.
nyiikivu, a maanyi.
n., omuliro. grass f., oluyiira. bonfire, ekikoomi. make a f., okukuma omuliro; v. (set f. to), okwokya, okw okerera, okuteekera, okubabuukirira, okuyeekera. f. a gun, okukuba emmundu.
okusonyiibwa, ekisonyiwo.
okunyiikaala, okusunguwala, okuloma; give off fumes, okufuumuuka, okunyooka omukka.
weeraba; (jesting) weema nyiize; say g. to, okusiibula.
ekinyiigo, ensonga.
okwemulugunya, okunyiiga, okwekaanya, okwebojja, okwekenya, okutolooma, okugangaza.
akalumira, ekinyiigo.
nyiikivunnyo.
nyiikivu; be indolent, okunyiikira.
omulimu, obunyiikivu.
okuyiiya, okuginga, okugunja, okuvumbula; vide okw ewaayiriza.
a- (ka/bu) trifle; something tiny/ insignificant.
Afumbye bya katiiyiiko. She has cooked too much. cf. tiiyiika.
a- = ekiyiifuyiifu, q.v.
a- (ka/bu) resentment, rancor; animosity.
okukuuma, okutereka. k. on, okunyiikira, okufuba. k. up to work, okukalaabiriza. k. waiting, okukalanga.